opracowanie z serii "Poznaj Swoje Prawa"

UBEZPIECZENIE I LECZENIE

Do zadań własnych z zakresu pomocy społecznej o charakterze obowiązkowym, realizowanym przez gminy , należy udzielanie zasiłku celowego na pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne osób bezdomnych i innych osób niemających dochodu i możliwości ubezpieczenia się na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ,
- art. 10 ust. 2 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414) .

Należy również pamiętać, że:
Lekarz ma obowiązek udzielać pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach nie cierpiących zwłoki.
- art. 30 ustawy z 5 grudnia 1996 r.  o zawodzie lekarza (Dz. U. z 2003 r., Nr 21, poz. 204 z późn. zm.)

• W każdym przypadku, gdy mamy do czynienia z osobą bezdomną, za konkretne, udzielone jej świadczenie ureguluje rachunek Ośrodek Pomocy Społecznej (OPS). OPS nie jest obowiązany do wystawiania zaświadczenia będącego deklaracją zapłaty za świadczenie, ani bezdomny nie musi takiego zaświadczenia posiadać. Uzależnienie przyjęcia bezdomnego pacjenta od posiadania takiej deklaracji jest bezprawne. W razie potrzeby pomoc lekarska winna być udzielona na mocy ustawy.
  W praktyce zdarza się, że służba zdrowia odmawia udzielenia pomocy osobom bezdomnym tłumacząc to niemożnością wyegzekwowania od OPS należnej zapłaty. W takiej sytuacji rozwiązaniem może być bezpośredni kontakt placówki służby zdrowia z ośrodkiem pomocy społecznej w celu ustalenia zakresu udzielanych świadczeń. Należy pamiętać, że w przypadkach szczególnych, nie cierpiących zwłoki lekarz powinien w pierwszej kolejności udzielić pomocy a dopiero potem ustalać, kto poniesie koszt udzielonego świadczenia .

Po udzieleniu świadczenia zdrowotnego, dana placówka wystawia gminie rachunek za leczenie i kieruje osobę bezdomną do OPS .

• Koszty leczenia osób nie posiadających uprawnień z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego w zakresie np. zwalczania gruźlicy, chorób zakaźnych, zwalczania i przeciwdziałania alkoholizmowi, narkomanii, ochrony zdrowia psychicznego, związane z ciążą, porodem i połogiem, oraz dzieci do 18 roku życia, finansuje budżet państwa (art. 197 Ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, Dz. U. z 2003 r., Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) . Osoby bezdomne mają prawo korzystać z w.w. świadczeń w publicznych zakładach opieki zdrowotnej (nie jest przy tym wymagane skierowanie).
• Ubezpieczeniem zdrowotnym mogą zostać objęte osoby bezdomne, które rozpoczną realizację indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności, opracowanego przez pracownika socjalnego w ośrodku pomocy społecznej (patrz: "indywidualny program wychodzenia z bezdomności" ).
• W wypadku kiedy bezdomny zarejestruje się w PUP-ie i uzyska tym samym status bezrobotnego otrzymuje zaświadczenie o uprawnieniach do świadczeń zdrowotnych. Urząd pracy odprowadza za bezrobotnego składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Uprawnienie to obejmuje również osoby, które nie mają prawa do pobierania zasiłku. Należy jednak pamiętać o obowiązkach osoby bezrobotnej zarejestrowanej w PUP-ie (patrz: "zatrudnienie" ).

Mimo przedstawionych powyżej regulacji sytuacja osób bezdomnych chcących skorzystać z usług służby zdrowia jest zła. Wiedzą tym wszystkie organizacje pomagające bezdomnym. Zwrócił na to uwagę również Rzecznik Praw Obywatelskich. Zdaniem rzecznika zarówno ustawa o pomocy społecznej, jak i ustawa o ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia nie daje bezdomnym realnego dostępu do świadczeń zdrowotnych. Rzecznik wskazał też, że przychodnie czy szpitale udzielające bezdomnym świadczeń, nie mają realnych możliwości odzyskania kosztów poniesionych w wyniku udzielenia pomocy.