III. REHABILITACJA SPOŁECZNA
Dla osoby niepełnosprawnej, pierwszym etapem na drodze
rehabilitacji jest oczywiście podjęcie leczenia, doprowadzenie do
maksymalnej poprawy stanu zdrowia, rehabilitacja lecznicza,
zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze.
Następnym etapem jest rehabilitacja społeczna. Ma ona na celu
umożliwianie osobom niepełnosprawnym uczestnictwa w życiu
społecznym, a realizowana jest przede wszystkim przez wyrabianie
zaradności osobistej i pobudzanie aktywności społecznej, a także
wyrabianie umiejętności samodzielnego wypełniania ról społecznych.
Również sama praca jest doskonałą formą rehabilitacji społecznej.
Nie bez znaczenia jest też kształtowanie w społeczeństwie
właściwych postaw i zachowań sprzyjających integracji z osobami
niepełnosprawnymi.
Do podstawowych form aktywności wspomagającej proces rehabilitacji
społecznej, ale także zawodowej, zalicza się uczestnictwo osób
niepełnosprawnych w warsztatach terapii zajęciowej i w turnusach
rehabilitacyjnych.
Warsztaty terapii zajęciowej
Podstawa prawna:
- art. 10a-10b, 10f ustawy z dn. 27 sierpnia 1997 r.,
- rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z
dn. 25 marca 2004 r. w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz.
U. z 2004 r., Nr 63, poz. 587).
Warsztat terapii zajęciowej (WTZ) to placówka
stwarzająca osobom niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy
możliwość rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie
pozyskania lub przywracania umiejętności niezbędnych do podjęcia
zatrudnienia. W hierarchii form mających za zadanie pomóc osobie
niepełnosprawnej znaleźć zatrudnienie warsztaty są pierwszym etapem
na drodze do pracy. WTZ-y mogą być organizowane przez fundacje,
stowarzyszenia, a także inne podmioty. Ich tworzenie i działalność
finansuje Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
(PFRON) przy współudziale powiatu. W 2008 r. PFRON finansuje 90%
kosztów działalności WTZ.
Do uczestnictwa w WTZ osoby niepełnosprawne są kierowane zgodnie ze
wskazaniem zawartym w orzeczeniu o niepełnosprawności lub o stopniu
niepełnosprawności, a organizator WTZ-u obowiązany jest uzgadniać
kandydatury uczestników z powiatowym centrum pomocy rodzinie.
Uczestnictwo w WTZ to codzienny pobyt w grupie uczestników pod
kierunkiem instruktorów i innych specjalistów. Uczestnik bierze
udział w zajęciach z zastosowaniem technik terapii zajęciowej,
najczęściej w ramach tzw. pracowni, np. plastycznej, ceramicznej,
przyrodniczej, komputerowej, artystycznej, fotograficznej itp.
Założeniem uczestnictwa w WTZ jest rozwijanie:
- umiejętności wykonywania czynności życia
codziennego oraz zaradności osobistej,
- psychofizycznych sprawności oraz podstawowych
i specjalistycznych umiejętności zawodowych, umożliwiających dalsze
uczestnictwo w szkoleniu zawodowym albo podjęcie pracy.
Każdy z uczestników objęty jest indywidualnym programem
rehabilitacji, w którym określa się:
- formy i zakres rehabilitacji,
- metody i zakres nauki umiejętności, o których
powyżej,
- formy współpracy z rodziną lub
opiekunami,
- planowane efekty rehabilitacji,
- osoby odpowiedzialne za realizację programu
rehabilitacji.
Nie rzadziej niż raz na 3 lata ocenia się realizację indywidualnego
programu każdego uczestnika WTZ i jego postępy w rehabilitacji.
Zalecana ocena, ma wskazać co powinno się stać z osobą
niepełnosprawną, po zakończeniu jej pobytu i zajęć w WTZ. W
zależności od tego, jakie są efekty realizacji indywidualnego
programu, danej osobie można wskazać (jako właściwe dla
niej):
1) podjęcie zatrudnienia w warunkach pracy
chronionej lub na przystosowanym stanowisku pracy,
2) skierowanie do ośrodka wsparcia ze
względu na brak postępów w rehabilitacji i złe rokowania co do
podjęcia zatrudnienia (co nie oznacza, że za jakiś czas
niepełnosprawny nie będzie mógł ponownie podjąć próby rehabilitacji
w ramach warsztatów),
3) przedłużenie uczestnictwa w terapii
prowadzonej przez WTZ, ze względu na:
a) pozytywne rokowania co do przyszłych postępów w
rehabilitacji,
b) okresowy brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub skierowania
osoby niepełnosprawnej do ośrodka wsparcia.
Turnus rehabilitacyjny
Podstawa prawna:
- art. 10, 10c-10f ustawy z dn. 27 sierpnia 1997 r.,
- rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dn. 15
listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz. U. z
2007 r., Nr 230, poz. 1694).
Uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym często przypomina pobyt w
sanatorium. Jednak pobyt w sanatorium ma na celu rehabilitację
leczniczą, leczenie uzdrowiskowe. Natomiast turnus rehabilitacyjny
ma wspomagać rehabilitację zawodową i społeczną osób
niepełnosprawnych.
Turnus polega na zorganizowanej, aktywnej rehabilitacji połączonej
z elementami wypoczynku. Jej celem jest ogólna poprawa sprawności
psychofizycznej oraz rozwijanie umiejętności społecznych
uczestników, między innymi przez nawiązywanie i rozwijanie
kontaktów społecznych, realizację i rozwijanie zainteresowań, a
także przez udział w innych zajęciach przewidzianych programem
turnusu. Program turnusu powinien zawierać elementy rehabilitacji
odpowiedniej do rodzaju schorzeń oraz obejmować zajęcia
kulturalno-oświatowe, sportowo-rekreacyjne oraz inne wynikające ze
specjalistycznego rodzaju turnusu.
Turnus organizuje się w grupie liczącej nie mniej niż 20 osób. Trwa
co najmniej 14 dni. Turnusy organizuje się wyłącznie na terenie
kraju w formie:
- stacjonarnej,
- niestacjonarnej (np. żeglarski).
Dofinansowanie uczestnictwa w turnusie
Turnusy dofinansowywane są przez powiatowe/ miejskie
centra pomocy rodzinie (PCPR) ze środków Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wniosek o dofinansowanie
składa się we właściwym dla miejsca zamieszkania centrum pomocy
rodzinie. Druk wniosku można otrzymać w PCPR. Do wniosku należy
dołączyć:
- kopię orzeczenia o niepełnosprawności
(orzeczenia równorzędnego),
- wniosek lekarza, pod którego opieką
znajduje się osoba, o skierowanie na turnus.
To, czy w ogóle przyznane zostanie nam dofinansowanie i w jakiej
wysokości, zależne jest od dochodów. Dofinansowanie można otrzymać
w sytuacji, gdy przeciętny miesięczny dochód netto rodziny z
ostatniego kwartału, podzielony przez liczbę osób w gospodarstwie
domowym, nie przekracza kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia na
osobę (65% w przypadku osoby samotnej). Dla przykładu: przeciętne
wynagrodzenie w I kwartale 2008 r. wyniosło 2983,98 zł. Kiedy nasze
dochody (dochody naszej rodziny) są większe dofinansowanie
pomniejsza się o kwotę, o którą dochód został przekroczony. W
przypadku uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową osoby
niepełnosprawnej dofinansowanie może zostać przyznane bez
pomniejszania kwoty dofinansowania, pomimo przekroczenia kwot
dochodu.
_________________________
Na stronie internetowej http://www.turnusy.rehabilitacyjne.pl
można znaleźć wykaz obiektów według rodzajów niepełnosprawności i
profili leczenia oraz Bank Wolnych Miejsc na turnusach. Ponadto pod
adresem http://www.ebon.mps.gov.pl znajduje się Centralna Baza
Danych Ośrodków i Organizatorów Turnusów dla Osób
Niepełnosprawnych.
